Ιστορικό του Ναού
- Ίδρυση: Το εκκλησάκι οικοδομήθηκε γύρω στο 1520 και αποτελεί το μόνο σωζόμενο κατάλοιπο παλαιού μοναστηριού.
- Το Όνομα: Η ονομασία «Χρυσοπατερίτισσα» οφείλεται είτε στους πολλούς Πατέρες που εγκαταβιούσαν κάποτε εκεί, είτε στον αγιογράφο Ηγούμενο Θωμά που κρατούσε χρυσή πατερίτσα.
- Τοποθεσία: Είναι κτισμένο σε μια καταπράσινη, γαλήνια τοποθεσία του δάσους της Πάφου, δίπλα ακριβώς από το Φράγμα του Πωμού.
- Αρχιτεκτονική: Πρόκειται για μονόκλιτο καμαροσκέπαστο ναό. Το 1816 προστέθηκε υπερυψωμένος νάρθηκας στα δυτικά, αναγκάζοντας τους πιστούς να κατεβαίνουν σκαλιά για να εισέλθουν στο παλαιότερο τμήμα.
Οι Αγωνιστές και η Ιστορική Σύνδεση
Η περιοχή γύρω από το εκκλησάκι συνδέεται στενά με την κυπριακή ιστορία και τους εθνικούς αγώνες:
- Κρησφύγετο & Περιοχή Δράσης: Λόγω της πυκνής δασώδους βλάστησης και της γεωγραφικής της θέσης στην ακριτική Τηλλυρία, η ευρύτερη περιοχή αποτέλεσε πεδίο δράσης και κρησφύγετο για τους αντάρτες της ΕΟΚΑ (1955-1959).
- Μάχες της Τηλλυρίας (Αύγουστος 1964): Το ξωκλήσι βρέθηκε στο επίκεντρο των αιματηρών γεγονότων του 1964. Από το σημείο αυτό ξεκίνησε η ηρωική ανάβαση των καταδρομέων της 31 Μοίρας Καταδρομών (31 ΜΚ) προς το στρατηγικής σημασίας ύψωμα Λωρόβουνος, για την αναχαίτιση των τουρκικών επιθέσεων.
