Η διαχείριση των Τουρκοκυπριακών περιουσιών στην Κύπρο αποτελεί ένα διαχρονικά σύνθετο και ευαίσθητο ζήτημα, με έντονη κοινωνική και οικονομική σημασία, ιδιαίτερα για τον προσφυγικό κόσμο. Για δεκαετίες, το σύστημα λειτουργούσε με αδυναμίες, ελλιπή εποπτεία και απουσία ενιαίων διαδικασιών, δημιουργώντας στρεβλώσεις, καθυστερήσεις και φαινόμενα άνισης μεταχείρισης. Σήμερα, μέσα από ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο και μια συνολική μεταρρυθμιστική προσπάθεια, επιχειρείται ένας ουσιαστικός επαναπροσδιορισμός της διαχείρισης αυτών των περιουσιών. Η μετάβαση σε ένα σύστημα που βασίζεται στη διαφάνεια, την αντικειμενικότητα και την αξιοποίηση της τεχνολογίας, σηματοδοτεί μια νέα εποχή.

Σε συνέντευξή της, στον Τ , η Διευθύντρια της Υπ. Τ/Κ περιουσιών , Ανθή Λακκοτρύπη αναλύει τα βασικά προβλήματα του παρελθόντος, παρουσιάζει τις αλλαγές που ήδη εφαρμόζονται και περιγράφει το όραμα για ένα πιο δίκαιο, αποτελεσματικό και σύγχρονο σύστημα διαχείρισης, με στόχο την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών.

Κυρία Λακκοτρυπη, ποια είναι σήμερα τα βασικά προβλήματα στη διαχείριση των T/K περιουσιών;
Η υφιστάμενη εικόνα αποκαλύπτει ένα σύστημα που για χρόνια λειτουργούσε με σημαντικές αδυναμίες, τόσο σε επίπεδο ελέγχου (διαδικασιών/αποφάσεων/συμβάσεων), όσο και σε επίπεδο δομών. Για πρώτη φορά μετά από 51 χρόνια, με οδηγίες του νυν Υπουργού Εσωτερικών υπό την ιδιότητά του ως Κηδεμόνα Τ/Κ Περιουσιών, πραγματοποιούνται, έλεγχοι σε Συμβάσεις Μίσθωσης Τ/Κ περιουσιών. Τα ευρήματα των ελέγχων που ολοκληρώθηκαν μέχρι σήμερα, είναι ενδεικτικά: σε 4032 συμβάσεις επαγγελματικών υποστατικών και ανοικτών χώρων, εντοπίστηκαν 512 περιπτώσεις παραβιάσεων όρων σύμβασης, σε 864 συμβάσεις με Τοπικές Αρχές, καταγράφηκαν άλλες 78, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη o έλεγχος των Συμβάσεων Μίσθωσης για οικιστικούς σκοπούς. Από τους μέχρι σήμερα ελέγχους 91 κατοικιών, προέκυψαν 31 περιπτώσεις παραβίασης όρων. Αυτό δείχνει ότι η κατάχρηση δεν ήταν μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά είχε ευρύτερη διάσταση.

Πέραν όμως από τα αριθμητικά δεδομένα, το πρόβλημα ήταν και ποιοτικό. Το προηγούμενο καθεστώς διαχείρισης των περιουσιών αυτών, χαρακτηριζόταν από ασυνέπεια και έλλειψη ενιαίων κανόνων, με αποτέλεσμα την διαφορετική αντιμετώπιση παρόμοιων περιπτώσεων και την άνιση μεταχείριση των ενδιαφερόμενων μερών. Η διακριτική ευχέρεια που παρείχε το παλιό νομοθετικό πλαίσιο στον εκάστοτε Κηδεμόνα, ενίσχυε την υποκειμενικότητα, ενώ η απουσία ψηφιακών εργαλείων, επιβράδυνε τις διαδικασίες και περιόριζε την άσκηση επαρκών ελέγχων.

Ταυτόχρονα, η οικονομική διαχείριση των περιουσιών αυτών, ήταν εμφανώς δυσανάλογη: για περιουσίες αξίας άνω των 7,5 δισ. ευρώ, τα έσοδα περιορίζονταν περίπου στα 5 εκατ. ευρώ ετησίως. Αυτό υποδηλώνει την στρεβλή τιμολογιακή πολιτική που εφαρμοζόταν, η οποία εμφανώς δεν αντανακλούσε την πραγματική αξία των ακινήτων αυτών.

Ριζικός Επανασχεδιασμός: Το νέο μοντέλο που φέρνει διαφάνεια και ταχύτητα

Η νέα μεταρρύθμιση θα αλλάξει την κατάσταση που επικρατεί;

Η ψήφιση του νέου ολοκληρωμένου νομοθετικού πλαισίου τον περασμένο Ιούλιο και η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που έχουν προκύψει μέσα από αυτό, φαίνεται να κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, αντιμετωπίζουν στοχευμένα τις παθογένειες του παρελθόντος, έχουν επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές και ήδη παρουσιάζουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα.

Η Υπηρεσία επιχειρεί ένα ριζικό επανασχεδιασμό, τόσο σε επίπεδο οργανωτικής δομής, όσο και σε επίπεδο διαδικασιών, μετά από δεκαετίες δυσλειτουργίας με αποσπασματικά εργαλεία και διαδικασίες.

Η βασική αλλαγή στον τρόπο διαχείρισης των περιουσιών, έγκειται στη μετάβαση από ένα σύστημα υποκειμενικών κρίσεων και εκτιμήσεων, σε ένα μοντέλο λειτουργίας που στηρίζεται σε αντικειμενικά και μετρήσιμα δεδομένα. Μέσω της μοριοδότησης των αιτήσεων, η επιλογή δικαιούχων συνδέεται πλέον με πραγματικά κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια και συμβάλλει σε πιο δίκαιη και στοχευμένη κατανομή των περιουσιών.

Επιπλέον, η απλοποίηση και τυποποίηση των διαδικασιών, άλλαξε ριζικά τον τρόπο λειτουργίας της Υπηρεσίας. Καθιερώθηκαν ομοιόμορφες διαδικασίες, ενιαία πρότυπα εγγράφων και πλήρης ηλεκτρονική ιχνηλασιμότητα σε κάθε στάδιο της διαδικασίας εξέτασης αιτήσεων.

Η μείωση της γραφειοκρατίας και η επιτάχυνση της εξέτασης των αιτήσεων, επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο εξυπηρέτησης των πολιτών. Το γεγονός ότι καταγράφεται αυξημένο ενδιαφέρον για παραχώρηση Τ/Κ περιουσιών από τον προσφυγικό κόσμο, επιβεβαιώνει ότι η κοινωνία αρχίζει να ανταποκρίνεται θετικά σε αυτή τη νέα προσέγγιση και στις αλλαγές. Ενδεικτικά, για τις τρείς πρώτες δημοσιεύσεις, τον Ιούνιο 2025, Οκτώβριο 2025, Ιανουάριο 2026 υποβλήθηκαν συνολικά 1306 αιτήσεις παγκύπρια. Συγκεκριμένα, έχουν δημοσιευθεί 37 κατοικίες για τις οποίες υποβλήθηκαν 834 αιτήσεις, 35 επαγγελματικά υποστατικά για τα οποία υποβλήθηκαν 260 αιτήσεις, 36 ανοικτοί χώροι για τους οποίους υποβλήθηκαν 173 αιτήσεις και 177 γεωργικοί κλήροι για τους οποίους η Υπηρεσία παρέλαβε 39 αιτήσεις.

Αυτή την στιγμή, βρίσκεται σε εξέλιξη η υποβολή αιτήσεων για την τελευταία δημοσίευση, η οποία έγινε στις 2 Απριλίου 2026 και περιλαμβάνει συνολικά 173 περιουσίες, στην πλειονότητα, γεωργικούς κλήρους. Πιο αναλυτικά, δημοσιεύτηκαν σε παγκύπρια βάση, 5 κατοικίες, 2 ανοικτοί χώροι (κτηνοτροφικά) και 166 γεωργικοί κλήροι. Η προθεσμία υποβολής αιτήσεων, λήγει στις 15/05/2026.

Πώς αντιμετωπίζονται περιπτώσεις καταχρήσεων ή κακοδιαχείρισης;

Η αντιμετώπιση των καταχρήσεων έχει γίνει πλέον συστηματική και αυστηρή. Η Υπηρεσία έχει θέσει τους ελέγχους ως πρωταρχικό στόχο, προχωρώντας στοχευμένα, μέσα από Ειδικό Σχέδιο Δράσης, σε έλεγχο όλων των συμβάσεων παγκύπρια. Τα αποτελέσματα αυτής της προσέγγισης είναι ήδη ορατά, με σημαντικό αριθμό παραβιάσεων να εντοπίζεται και να αντιμετωπίζεται.

Οι ενέργειές μας δεν περιορίζονται μόνο στον εντοπισμό των προβλημάτων, αλλά περιλαμβάνουν συγκεκριμένα στάδια: αρχικά δίνονται ευκαιρίες συμμόρφωσης, ενώ σε περιπτώσεις μη ανταπόκρισης από τους μισθωτές, εφαρμόζονται αυστηρότερα μέτρα, όπως τερματισμός συμβάσεων και ανάκτηση περιουσιών ή λήψη νομικών μέτρων για επαναφορά της νομιμότητας, ανάλογα με την κάθε περίπτωση.

Αυτό που διαφοροποιεί τη νέα προσέγγιση, είναι ότι δεν περιορίζεται στην καταστολή, αλλά ενσωματώνει και πρόληψη. Η εισαγωγή ψηφιακών εργαλείων, καθώς και το νέο σύστημα πληροφορικής για το οποίο έχει πρόσφατα προκηρυχθεί Διαγωνισμός από το Τμήμα Υπηρεσιών Πληροφορικής, θα επιτρέψουν συνεχή παρακολούθηση της συμπεριφοράς των μισθωτών, ενισχύοντας τον έλεγχο και τη διαφάνεια.

Η πολιτική της Υπηρεσίας είναι ξεκάθαρα μηδενικής ανοχής απέναντι στην όποια παρανομία, με μετάβαση από μια παθητική λογική αντίδρασης, σε μια πιο ορθολογική διαχείριση. Και αυτό, γιατί πιστεύουμε ακράδαντα ότι, η διαχείριση των Τ/κ περιουσιών δεν είναι απλώς διοικητική διαδικασία, είναι πράξη ευθύνης.

Τέλος στη Γραφειοκρατία

Πώς αξιολογείτε την ταχύτητα εξυπηρέτησης των αιτήσεων;

Η ταχύτητα έχει βελτιωθεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν, ένεκα κυρίως της απλοποίησης και τυποποίησης των διαδικασιών. Στο παρελθόν, η έλλειψη ενιαίων πρακτικών, οδηγούσε σε καθυστερήσεις και αβεβαιότητα για τους πολίτες. Σήμερα, η ψηφιοποίηση όλων των διαδικασιών – από την μοριοδότηση μέχρι και την αξιολόγηση των αιτήσεων – έχει περιορίσει δραστικά τη γραφειοκρατία και έχει επιταχύνει τη λήψη αποφάσεων.

Επιπλέον, το νέο σύστημα πληροφορικής, θα επιτρέπει στους πολίτες να υποβάλλουν αιτήσεις και να παρακολουθούν την πορεία τους σε πραγματικό χρόνο. Αυτό, σε συνδυασμό με την ηλεκτρονική πληρωμή μισθωμάτων και την ενιαία βάση δεδομένων, αναμένεται να βελτιώσει ακόμη περισσότερο την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα εξυπηρέτησης των πολιτών.

Συνεπώς, η βελτίωση δεν είναι μόνο ποσοτική (χρόνος), αλλά και ποιοτική (εμπειρία εξυπηρέτησης).

Ποιο μήνυμα στέλνετε στους πολίτες που ζητούν δικαιοσύνη και διαφάνεια;

Το βασικό μήνυμα που αναδεικνύεται είναι ότι, η διαχείριση των Τ/Κ περιουσιών εισέρχεται σε μια νέα εποχή και επαναπροσδιορίζεται σε νέες βάσεις, όπου η διαφάνεια και η ισονομία αποτελούν θεμελιώδεις αρχές. Η κατάργηση της διακριτικής ευχέρειας του Κηδεμόνα, η τακτική δημοσίευση στην ιστοσελίδα της Υπηρεσίας των διαθέσιμων περιουσιών ανά τρίμηνο – έχοντας ήδη προβεί σε 3 διαδοχικές δημοσιεύσεις μέχρι σήμερα, ήτοι 2 Οκτωβρίου 2025, 2 Ιανουαρίου 2026 και 2 Απριλίου 2026 – ενισχύουν ουσιαστικά τη διαφάνεια.

Παράλληλα, η αυστηρή στάση απέναντι σε κάθε είδους παρανομία, στέλνει το μήνυμα ότι το σύστημα δεν ανέχεται πλέον καταχρήσεις και δεν αφήνει περιθώρια για αυθαιρεσίες.

Συνολικά, επιδιώκεται η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών, ιδιαίτερα του προσφυγικού κόσμου, μέσα από ένα σύστημα που λειτουργεί με σαφείς και δίκαιους κανόνες.

Ταχύτερη εξυπηρέτηση και δίκαιη στήριξη του προσφυγικού κόσμου

Πώς φαντάζεστε να εξελίσσεται το σύστημα διαχείρισης τα επόμενα χρόνια;

Η κατεύθυνση που διαγράφεται είναι η μετάβαση σε ένα πλήρως σύγχρονο και δυναμικό μοντέλο διαχείρισης περιουσιών. Κεντρικό ρόλο στην όλη προσπάθεια, θα διαδραματίσει η τεχνολογία, μέσω της δημιουργίας ενιαίας βάσης δεδομένων που θα περιλαμβάνει όλες τις πληροφορίες για τα Τ/Κ ακίνητα, συμβάσεις, χρήσεις και οικονομικά στοιχεία. Αυτό θα επιτρέψει, όχι μόνο καλύτερο έλεγχο, αλλά και καλύτερο στρατηγικό σχεδιασμό από μέρους μας.

Η Υπηρεσία διαχειρίζεται ήδη πάνω από 23.000 ενεργές συμβάσεις και ένα απόθεμα περιουσιών που καλύπτει περίπου 609 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα, δηλαδή το 10,14% της γης στις ελεύθερες περιοχές. Αυτό από μόνο του δείχνει την ανάγκη για σύγχρονα εργαλεία διαχείρισης, με γνώμονα τη βέλτιστη αξιοποίηση των περιουσιών αυτών και την καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών των προσφύγων.

Παράλληλα, η εισαγωγή νέων νομοθετικών ρυθμίσεων που παρέχουν στην Υπηρεσία καινοτόμα εργαλεία, όπως οι πλειοδοτικοί διαγωνισμοί για ακίνητα υψηλής αξίας σε Περιοχές Ειδικής Διαχείρισης, δείχνει μια σαφή στροφή από την στατική διαχείριση, σε μια πιο ενεργητική και αποδοτική προσέγγιση.

Προχωρούμε στην αναθεώρηση των ενοικίων σε συμβάσεις για επαγγελματικούς σκοπούς, με προσεκτικό σχεδιασμό, βάσει κλιμακωτής αναπροσαρμογής σε βάθος επταετίας, συνήθως σε δύο ή τρία στάδια, με το ενοίκιο για τους πρόσφυγες να υπολογίζεται στο μέγιστο μόλις στο 60% του αγοραίου ενοικίου. Αυτή η σημαντική ρύθμιση αποτελεί τη δικλείδα ασφαλείας μας, ώστε οι Τ/Κ περιουσίες να παραμένουν προσιτές και η παραχώρησή τους να λειτουργεί ως ουσιαστικό στήριγμα για τον πρόσφυγα επιχειρηματία και την οικογένειά του. Μέσω της οικονομικής εξυγίανσης επιδιώκεται παράλληλα, η σταδιακή μετάβαση του Ταμείου Τ/Κ Περιουσιών σε καθεστώς αυτοχρηματοδότησης, χωρίς στήριξη από κρατική χορηγία, μέσα στην επόμενη τριετία.

Την ίδια στιγμή, διατηρείται ο κοινωνικός χαρακτήρας των πολιτικών που εφαρμόζει ο Κηδεμόνας, διασφαλίζοντας ότι, οι Τ/Κ περιουσίες αξιοποιούνται με τρόπο δίκαιο, διαφανή και προς όφελος των προσφύγων. Στο πλαίσιο αυτό, η Υπηρεσία έχει αναπτύξει στενή συνεργασία με άλλα Κυβερνητικά Τμήματα και Υπηρεσίες, όπως το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, ενώ παράλληλα διατηρείται αγαστή και συνεχής συνεργασία με την αρμόδια Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προσφύγων, την Παγκύπρια Ένωση Προσφύγων και άλλους Φορείς που εκφράζουν και μεταφέρουν τις θέσεις και τις ανησυχίες του προσφυγικού κόσμου.