Οι κοινότητες της κοιλάδας του Διαρίζου ξεχωρίζουν για τη μοναδική φυσική τους ομορφιά και τον πλούτο του περιβάλλοντός τους. Ο ποταμός Διαρίζος, που διασχίζει την περιοχή, δίνει ζωή στην πλούσια βλάστηση, δημιουργώντας ένα τοπίο με καταπράσινες πλαγιές, παραδοσιακούς αμπελώνες, ελαιώνες και οπωρώνες. Η αρμονική συνύπαρξη του φυσικού περιβάλλοντος με τους παραδοσιακούς οικισμούς προσφέρει ένα ήρεμο και αυθεντικό σκηνικό, που αναδεικνύει τη φυσική κληρονομιά της περιοχής.
Παράλληλα, οι κοινότητες του Διαρίζου αποτελούν σημαντικό καταφύγιο για την τοπική χλωρίδα και πανίδα, συμβάλλοντας στη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Τα μονοπάτια της φύσης, τα δάση και οι αγροτικές εκτάσεις προσφέρουν ευκαιρίες για πεζοπορία, παρατήρηση της άγριας ζωής και επαφή με το φυσικό περιβάλλον. Η προστασία αυτού του πολύτιμου οικοσυστήματος, σε συνδυασμό με τον σεβασμό των κατοίκων προς τη φύση, διασφαλίζει ότι οι κοινότητες του Διαρίζου θα συνεχίσουν να αποτελούν έναν τόπο ξεχωριστής περιβαλλοντικής αξίας και φυσικής ομορφιάς.
Η εφημερίδα «Π» πραγματοποίησε οδοιπορικό στις κοινότητες της κοιλάδας του Διαρίζου, καταγράφοντας τις απόψεις κατοίκων και τοπικών αρχών για τη δημιουργία του πρώτου Αποθέματος Βιόσφαιρας της UNESCO στην Κύπρο. Το εγχείρημα, που αφορά τις κοιλάδες των ποταμών Ξερού και Διαρίζου και περιλαμβάνει 32 κοινότητες, συγκεντρώνει θετικές προσδοκίες για την ανάπτυξη της υπαίθρου, χωρίς ωστόσο να λείπουν οι επιφυλάξεις, κυρίως σε ζητήματα που αφορούν το υδατικό και τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις. Η προσπάθεια για την ανακήρυξη του πρώτου Αποθέματος Βιόσφαιρας της UNESCO στην Κύπρο συνεχίζεται με σειρά θεματικών συναντήσεων και διαβουλεύσεων, με στόχο την ευρύτερη ενημέρωση των κατοίκων και την οικοδόμηση της απαραίτητης συναίνεσης γύρω από ένα εγχείρημα που φιλοδοξεί να συνδυάσει την προστασία της φύσης με τη βιώσιμη ανάπτυξη της κυπριακής υπαίθρου.
Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 21 Ιουλίου 2026 στο Πολιτιστικό Κέντρο Χολετριών θεματική ενημερωτική ημερίδα με θέμα «Αγροτική Ανάπτυξη». Στην εκδήλωση συμμετείχαν εκπρόσωποι της κυβέρνησης, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, επιστημονικών φορέων, αγρότες, κτηνοτρόφοι και κάτοικοι των 32 κοινοτήτων, με αντικείμενο τις προοπτικές αλλά και τις προκλήσεις της υποψηφιότητας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες, ενώ οι διοργανωτές διαβεβαίωσαν ότι η ένταξη της περιοχής στο Παγκόσμιο Δίκτυο Αποθεμάτων Βιόσφαιρας της UNESCO δεν επιβάλλει νέους περιορισμούς στις υφιστάμενες δραστηριότητες. Αντίθετα, όπως επισημάνθηκε, μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές ευκαιρίες για την αγροτική ανάπτυξη, τον αγροτουρισμό, την προώθηση των τοπικών προϊόντων και την προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Μιλώντας στην «Π», ο πρόεδρος του Συμπλέγματος Κοιλάδων Διαρίζου και Ξεροπόταμου και εκπρόσωπος των 32 κοινοτήτων, Χάρις Πάζαρος, ανέφερε ότι θεωρεί χρέος του να συμμετέχει σε όλες τις θεματικές ημερίδες που διοργανώνονται. Όπως δήλωσε, «πιστεύω βαθιά και είμαι αισιόδοξος ότι αυτή η κοινή προσπάθεια μπορεί να ανοίξει νέες ευκαιρίες ανάπτυξης, συνεργασίας και προοπτικής για τις κοινότητές μας, δίνοντας νέα ζωή στην ύπαιθρό μας». Πρόσθεσε ακόμη ότι με ενότητα, όραμα και συνεργασία μπορεί να αναδειχθεί ο φυσικός και πολιτιστικός πλούτος της περιοχής προς όφελος των κατοίκων και των επόμενων γενεών.
Η πρόεδρος του Κοινοτικού Συμβουλίου Νικόκλειας, Βάσω Κανάρη, εξέφρασε στην «Π» τις επιφυλάξεις που εξακολουθούν να υπάρχουν στις τοπικές κοινωνίες. Όπως ανέφερε, ζητούμενο αποτελεί η διαβεβαίωση ότι δεν θα υπάρξει περαιτέρω επέκταση των περιοχών του Δικτύου Natura 2000, ενώ τόνισε πως τόσο οι κοινοτάρχες όσο και οι γεωργοκτηνοτρόφοι ζητούν περισσότερη ενημέρωση προτού διαμορφώσουν οριστική θέση.
Σύμφωνα με την κ. Κανάρη, ο μεγαλύτερος προβληματισμός αφορά το υδατικό, ενώ αρκετοί κάτοικοι δεν έχουν ακόμη κατανοήσει πλήρως τι προβλέπει το πρόγραμμα του Αποθέματος Βιόσφαιρας και ποια θα είναι τα πρακτικά οφέλη για τις κοινότητές τους. Όπως είπε, έχει ζητηθεί από τους διοργανωτές να παρουσιαστούν παραδείγματα από περιοχές όπου εφαρμόζεται ήδη ο θεσμός, όπως η Κρήτη, ώστε οι κάτοικοι να ενημερωθούν μέσα από επιτυχημένες πρακτικές και πραγματικές εμπειρίες.
Θεοδοσίου: Η υποψηφιότητα των κοιλάδων Ξερού και Διαρίζου στην UNESCO περνά μέσα από τον διάλογο με τις τοπικές κοινωνίες
Με επίκεντρο την αγροτική ανάπτυξη και τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων για την προετοιμασία της υποψηφιότητας των κοιλάδων των ποταμών Ξερού και Διαρίζου στο Παγκόσμιο Δίκτυο Αποθεμάτων Βιόσφαιρας του Προγράμματος «Άνθρωπος και Βιόσφαιρα» (MaB) της UNESCO, η Επίτροπος Περιβάλλοντος Αντωνία Θεοδοσίου δήλωσε στον «Π» ότι η ημερίδα που διοργανώθηκε στα Χολέτρια, εντάσσεται σε σειρά ενημερωτικών συναντήσεων που διοργανώνει το Γραφείο της, με στόχο την ενημέρωση, την ανταλλαγή γνώσεων και τη διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες και τους αρμόδιους φορείς για τη διαμόρφωση του φακέλου υποψηφιότητας.
Όπως εξήγησε, η θεματική της συνάντησης επικεντρώθηκε στον ρόλο της γεωργίας, της κτηνοτροφίας, της διαχείρισης των υδάτων και της προστασίας της βιοποικιλότητας στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου μοντέλου αειφόρου ανάπτυξης. Η ίδια χαρακτήρισε ιδιαίτερα ζωντανή τη συζήτηση, σημειώνοντας ότι οι πολίτες εξέφρασαν τόσο θετικές όσο και επιφυλακτικές απόψεις.
«Χωρίς συμμετοχή, διαβούλευση, ανταλλαγή απόψεων και προτάσεις δεν μπορεί να προχωρήσει η διαδικασία ετοιμασίας του φακέλου υποψηφιότητας», τόνισε.
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, η κ. Θεοδοσίου ανέφερε ότι η υπό ένταξη περιοχή περιλαμβάνει 32 κοινότητες, από τα Κούκλια και τα Μανδριά μέχρι το Μηλικούρι, καθώς και τέσσερις εγκαταλελειμμένες τουρκοκυπριακές κοινότητες, προσθέτοντας ότι η ενημέρωση των τοπικών αρχών και των κατοίκων συνεχίζεται σε σταθερή βάση.
Η Επίτροπος εξέφρασε παράλληλα αισιοδοξία για το μέλλον της κυπριακής υπαίθρου, επισημαίνοντας ότι η παρουσία νέων ανθρώπων που δραστηριοποιούνται στη γεωργία και την κτηνοτροφία ενισχύει τις προοπτικές του πρωτογενούς τομέα. Όπως ανέφερε, η επόμενη θεματική εκδήλωση έχει προγραμματιστεί για τα τέλη Σεπτεμβρίου στα Μανδριά.
Τι λέει ο Δ του Υπουργείου Γεωργίας
Από την πλευρά του, ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Ανδρέας Γρηγορίου διαβεβαίωσε ότι η αναγνώριση των κοιλάδων των ποταμών Ξερού και Διαρίζου ως του πρώτου Αποθέματος Βιόσφαιρας της UNESCO στην Κύπρο δεν συνεπάγεται νέους περιορισμούς στις αγροτικές ή άλλες δραστηριότητες.
Όπως ανέφερε, σύμφωνα με το καταστατικό πλαίσιο της UNESCO, η αναγνώριση μιας περιοχής ως Αποθέματος Βιόσφαιρας δεν αντικαθιστά την εθνική νομοθεσία ούτε επιβάλλει νέους όρους ή περιορισμούς, με όλες τις δραστηριότητες να συνεχίζουν να διέπονται από την υφιστάμενη ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία.
Ο κ. Γρηγορίου χαρακτήρισε την πρωτοβουλία σημαντική για τη διεθνή προβολή της περιοχής, σημειώνοντας ότι προωθεί ένα αναπτυξιακό μοντέλο που συνδυάζει την προστασία του περιβάλλοντος με την οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή και την αντιμετώπιση της αστυφιλίας.
Υπενθύμισε ότι η προσπάθεια ξεκίνησε το 2025, σε συνεργασία με την Επίτροπο Περιβάλλοντος, ενώ υπογράμμισε ότι οι κοιλάδες των ποταμών Ξερού και Διαρίζου διαθέτουν σημαντική φυσική, γεωλογική, αγροτική και πολιτιστική αξία. Όπως είπε, η φιλοσοφία των Αποθεμάτων Βιόσφαιρας βασίζεται στην αρμονική συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης, δημιουργώντας προοπτικές ανάπτυξης μέσα από τον αγροτουρισμό, την έρευνα, την εκπαίδευση, την καινοτομία και την ανάδειξη των τοπικών προϊόντων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον καθοριστικό ρόλο των αγροτών και των κτηνοτρόφων ως διαχειριστών του αγροτικού τοπίου και θεματοφυλάκων της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, επισημαίνοντας ότι η προστασία των φυσικών πόρων και η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη βιώσιμη ανάπτυξη της υπαίθρου.
Καταλήγοντας, κάλεσε τις τοπικές αρχές, τις κοινότητες, τους παραγωγούς, τα πανεπιστήμια, τις οργανώσεις και τις επιχειρήσεις να στηρίξουν την υποψηφιότητα, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η περιοχή μπορεί να εξελιχθεί σε πρότυπο βιώσιμης αγροτικής ανάπτυξης για την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Αποθέματα Βιόσφαιρας: Ευκαιρία ανάπτυξης και προστασίας για τις κοιλάδες Ξερού και Διαρίζου
Τη σημασία της υποψηφιότητας για ένταξη των κοιλάδων των ποταμών Ξερού και Διαρίζου στο Διεθνές Δίκτυο Αποθεμάτων Βιόσφαιρας της UNESCO υπογραμμίζει ο πρόεδρος του Πολιτιστικού-Περιβαλλοντικού Ομίλου Χλώρακας, Ανδρέας Κυριακού, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μια σημαντική αναπτυξιακή και περιβαλλοντική ευκαιρία για την περιοχή και τις τοπικές κοινότητες.
Όπως αναφέρεσε δηλώσεις του στον «Π» και ερωτηθείς σχετικά , τα Αποθέματα Βιόσφαιρας δεν αποτελούν νέες προστατευόμενες περιοχές ούτε συνεπάγονται γενική απαγόρευση της ανάπτυξης. Αντίθετα, συνιστούν ένα διεθνώς αναγνωρισμένο μοντέλο που προωθεί την αρμονική συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης, με στόχο την προστασία της βιοποικιλότητας και της πολιτιστικής κληρονομιάς, παράλληλα με την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και της αειφόρου ανάπτυξης.
Ο κ. Κυριακού εξηγεί ότι η φιλοσοφία της UNESCO βασίζεται στη σωστή οργάνωση του χώρου μέσω ζωνών προστασίας και βιώσιμης ανάπτυξης. Στον πυρήνα των περιοχών δίνεται προτεραιότητα στη διατήρηση των οικοσυστημάτων, ενώ στις περιφερειακές ζώνες οι κάτοικοι μπορούν να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους, όπως η γεωργία, η επιχειρηματικότητα, ο αγροτουρισμός και ο οικοτουρισμός, με σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον.
Παράλληλα, σημειώνει ότι η διεθνής αναγνώριση από την UNESCO ενισχύει το κύρος της περιοχής, δημιουργεί νέες προοπτικές για χρηματοδότηση έργων και προσελκύει επενδύσεις που συνδυάζουν την οικονομική ανάπτυξη με την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου.
Καταλήγοντας, ο πρόεδρος του Πολιτιστικού-Περιβαλλοντικού Ομίλου Χλώρακας τονίζει ότι η επιτυχία της υποψηφιότητας προϋποθέτει τη συνεργασία της Πολιτείας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των επιστημονικών φορέων, των οργανώσεων και των ίδιων των κατοίκων. Όπως επισημαίνει, η ένταξη των κοιλάδων του Ξερού και του Διαρίζου στο Δίκτυο Αποθεμάτων Βιόσφαιρας της UNESCO δεν αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη, αλλά μια σημαντική ευκαιρία για τη διασφάλιση ενός βιώσιμου μέλλοντος, με ανάδειξη του φυσικού, πολιτιστικού και παραγωγικού πλούτου της περιοχής σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.
ΚΟΑΠ :Ψηφιακά εργαλεία και νέες παρεμβάσεις για τη στήριξη της βιώσιμης γεωργίας
Τη δέσμευσή του για στήριξη της βιώσιμης γεωργίας και κτηνοτροφίας επαναβεβαιώνει ο Κυπριακός Οργανισμός Αγροτικών Πληρωμών (ΚΟΑΠ), επενδύοντας σε σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία και προωθώντας δράσεις που ενισχύουν τους αγρότες απέναντι στις προκλήσεις της εποχής δια μέσου του Επιτρόπου Αγροτικών Πληρωμών, κ. Ανδρέα Κυπριανού.
Όπως αναφέρει, η γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, η συρρίκνωση των παραγωγικών ηλικιών και οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης δημιουργούν σημαντικές προκλήσεις για το μέλλον του πρωτογενούς τομέα. Στόχος του ΚΟΑΠ είναι προσθέτει, να στηρίξει τους παραγωγούς ώστε να παραμείνουν στην ύπαιθρο, διατηρώντας τον αγροτικό χαρακτήρα των κοινοτήτων και ενισχύοντας την αξία των κυπριακών προϊόντων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο ΚΟΑΠ αξιοποιεί το Σύστημα Παρακολούθησης Εκτάσεων (AMS) και τις γεωαναφερόμενες φωτογραφίες (geotagged photos), εκσυγχρονίζοντας τη διαχείριση των επιδοτήσεων του Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ). Η χρήση των ψηφιακών εργαλείων συμβάλλει στην απλοποίηση των διαδικασιών, στη μείωση των λαθών στις αιτήσεις και στη διασφάλιση της ορθής αξιοποίησης των ευρωπαϊκών και εθνικών κονδυλίων.
Παράλληλα, ο Οργανισμός συνεχίζει τις προσπάθειες για την έγκαιρη καταβολή των εκταρικών και κτηνοτροφικών επιδοτήσεων, ενώ προχωρεί και στην υλοποίηση των νέων προγραμμάτων και παρεμβάσεων που έχουν ανακοινωθεί για το 2026.
Με αφορμή τη συμμετοχή του σε ημερίδα για τη βιώσιμη γεωργία που πραγματοποιήθηκε στις 21 Ιουλίου του 2027 στα Χολέτρια της επαρχίας Πάφου, ο κ. Κυπριανού υπογράμμισε ότι επιδιώκει να λειτουργεί όχι μόνο ως οργανισμός πληρωμών, αλλά και ως στρατηγικός εταίρος των αγροτών στην προσπάθεια για έναν πιο ανθεκτικό και βιώσιμο πρωτογενή τομέα.
Καταληκτικά ο Οργανισμός συνεχάρη το Γραφείο της Επιτρόπου Περιβάλλοντος για την πρωτοβουλία διοργάνωσης της ημερίδας και επανέλαβε ότι θα συνεχίσει να εργάζεται για τη στήριξη των αγροτών, την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος της Κύπρου.
Σημειώνεται πως στην ημερίδα που διοργανώθηκε στα Χολέτρια συμμετείχαν ακόμη ο Επίτροπος Ανάπτυξης Ορεινών Κοινοτήτων, διευθυντές τμημάτων, εκπρόσωποι αρμόδιων κρατικών υπηρεσιών και οργανισμών, επιστημονικών φορέων, παραγωγοί, επαγγελματίες της περιοχής και εκπρόσωποι των κοινοτικών αρχών.
Της Κικής Περικλέους
