Ο ρόλος του τρόπου ζωής και της πρόληψης στην εμφάνιση του καρκίνου και στη μακροβιότητα
Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, η οποία καθιερώθηκε να τιμάται στις 4 Φεβρουαρίου, αποσκοπεί στην ενίσχυση της επιστημονικής ενημέρωσης, της πρόληψης και της κοινωνικής ευαισθητοποίησης σχετικά με μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της δημόσιας υγείας παγκοσμίως. Ο καρκίνος παραμένει μία από τις κυριότερες αιτίες θνησιμότητας, ωστόσο η σύγχρονη επιστημονική γνώση αναδεικνύει ότι σημαντικό ποσοστό των περιπτώσεων είναι δυνητικά προλήψιμο.
Πολυπαραγοντική αιτιολογία του καρκίνου
Ο καρκίνος αποτελεί ομάδα νοσημάτων που χαρακτηρίζονται από μη ελεγχόμενο κυτταρικό πολλαπλασιασμό, διαταραχή των μηχανισμών απόπτωσης και δυνατότητα διήθησης και μετάστασης. Η αιτιοπαθογένειά του είναι πολυπαραγοντική και περιλαμβάνει γενετικούς, επιγενετικούς, περιβαλλοντικούς και συμπεριφορικούς παράγοντες.
Επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι η κληρονομικότητα ευθύνεται για μειοψηφία των περιστατικών, ενώ η πλειονότητα σχετίζεται με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, γεγονός που καθιστά την πρόληψη κεντρικό άξονα στη μείωση της επίπτωσης της νόσου.
Τρόπος ζωής και καρκινογένεση
Η επιστημονική βιβλιογραφία καταδεικνύει σαφή συσχέτιση μεταξύ ανθυγιεινού τρόπου ζωής και αυξημένου κινδύνου εμφάνισης καρκίνου. Παράγοντες όπως η κακή διατροφή, η σωματική αδράνεια, το κάπνισμα, η υπερκατανάλωση αλκοόλ, η χρόνια έλλειψη ύπνου και το χρόνιο ψυχοκοινωνικό στρες επηρεάζουν μηχανισμούς όπως:
η χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή
το οξειδωτικό στρες
η ορμονική δυσρρύθμιση
η εξασθένηση της ανοσοεπιτήρησης
Οι μηχανισμοί αυτοί διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην έναρξη και εξέλιξη της καρκινογένεσης.
Πρόληψη μέσω υγιεινών συμπεριφορών
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και διεθνείς επιστημονικούς οργανισμούς, έως και το 40% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί μέσω τροποποίησης του τρόπου ζωής. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται:
στην υιοθέτηση διατροφικού προτύπου τύπου Μεσογειακής διατροφής
στη συστηματική σωματική δραστηριότητα μέτριας έντασης
στη διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους
στην επαρκή και ποιοτική διάρκεια ύπνου
στη διαχείριση του χρόνιου στρες
στην αποφυγή καπνίσματος και περιορισμό της κατανάλωσης αλκοόλ
Η πρόληψη δεν περιορίζεται στην αποφυγή κινδύνων, αλλά επεκτείνεται στην ενίσχυση της συνολικής λειτουργικότητας και ανθεκτικότητας του οργανισμού.
Καρκίνος, υγιής γήρανση και μακροβιότητα
Η έννοια της μακροβιότητας εστιάζει όχι μόνο στην επιμήκυνση της ζωής αλλά και στη διατήρηση της υγείας, της αυτονομίας και της ποιότητας ζωής κατά τη γήρανση. Οι ίδιες συμπεριφορές που μειώνουν τον κίνδυνο καρκίνου συμβάλλουν παράλληλα στη μείωση των χρόνιων νοσημάτων και στη βελτίωση της βιολογικής γήρανσης.
Η ιατρική του τρόπου ζωής και το coaching υγείας αναδεικνύονται ως συμπληρωματικά εργαλεία στη σύγχρονη προσέγγιση της πρόληψης και της ολιστικής φροντίδας υγείας.
Συμπεράσματα
Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου υπογραμμίζει την ανάγκη μετάβασης από το μοντέλο της αποκλειστικά θεραπευτικής προσέγγισης σε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο πρόληψης και προαγωγής της υγείας. Η επιστημονικά τεκμηριωμένη παρέμβαση στον τρόπο ζωής αποτελεί βασικό πυλώνα στη μείωση της επίπτωσης του καρκίνου και στη διασφάλιση υγιούς μακροβιότητας.
Δρ. Άντρη Αβραάμ
Coach Υγείας, Ευεξίας, Άσκησης και Μακροβιότητας
